O funkcji urządzenia, właściwej drodze oceny i jednostkowym zastosowaniu
Wyobraźmy sobie halę magazynową. Dla rozpatrywanego przypadku instalacja tryskaczowa nie jest wymagana, lecz inwestor postanawia ją zastosować. Podczas spotkania ktoś mówi: „Skoro nie musieliśmy jej montować, nie musimy już sprawdzać projektu i dokumentów elementów”. Czy uznalibyśmy taką odpowiedź za wystarczającą?
Przy hali pomyłkę widać od razu. Czy dodanie określenia „część technologii magazynu energii” zmienia sposób oceny znanych nam zabezpieczeń?
Piszę o przemysłowych i sieciowych magazynach energii, nie o magazynach domowych. BESS to Battery Energy Storage System, czyli bateryjny system magazynowania energii. Pytam o wymagania dotyczące zastosowanych zabezpieczeń, nie o bezpieczeństwo samej baterii.
Dobrowolność nie rozstrzyga funkcji
Przyjmijmy, że strefa PM, czyli produkcyjno-magazynowa, nie wymaga rozpatrywanego systemu. Nie próbujmy dowodzić przeciwnego tylko po to, aby wygrać spór. Oddzielmy pytanie „czy trzeba zainstalować?” od pytania „co zainstalowano?”.
Definicję zawiera § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 822, z późn. zm.). Obejmuje urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie, służące zapobieganiu pożarowi, jego wykrywaniu, zwalczaniu albo ograniczaniu skutków. Wymienia również urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego
skutki. Kwalifikacji nie uzależnia od obligatoryjności zastosowania. [1] [2]
Urządzenie nie przestaje być przeciwpożarowe tylko dlatego, że jego zastosowanie było dobrowolne.
Tak odczytuję tę definicję: brak nakazu montażu nie wystarcza, aby pominąć wymagania wobec zastosowanego rozwiązania i funkcji jakie ma realizować. [1]
Nie oznacza to jednak, że każdy czujnik temperatury w baterii jest odrębnym urządzeniem
przeciwpożarowym. Trzeba ustalić przeznaczenie elementu, zakres całego systemu i przypisane mu zadaniefunkjonalności. Samo słowo „bezpieczeństwo” w folderze nie zamyka kwalifikacji. Podobnie nie zamyka jej określenie „technologiczne”.
Co znajduje się za przyciskiem?
Przy kontenerze umieszczono przycisk. Według projektu strażak ma nim uruchomić podawanie wody. Szafę nazwano „rozdzielnicą technologiczną”. Zamiast spierać się o napis, poprosiłbym o schemat.
Czy przycisk przekazuje polecenie do osobnej centrali? Czy zaworami steruje układ w tej szafie? Co informuje o uszkodzeniu i co dzieje się po utracie zasilania? Najpierw ustalmy, jaki wyrób oceniamy.
Przycisk nie musi być centralą. Ale nazwanie układu sterowania gaszeniem „rozdzielnicą” nie zastępuje oceny jego funkcji.
Nie jest to problem nowy. Standard CNBOP-PIB-0015:2022 „System dopuszczeń dla jednostek ochrony przeciwpożarowej”, część 4.7, strona 19, zawiera pytanie o dokumenty dla rozdzielnicy sterującej pompami przeciwpożarowymi. Dla opisanego rozwiązania wskazano jako właściwe dokumenty upoważniające odpowiednio do wprowadzania takich wyrobów do obrotu i użytkowania - krajowy certyfikat stałości właściwości użytkowych na zgodność z krajową oceną techniczną oraz świadectwo dopuszczenia. [3]
W tym samym miejscu rozróżniono zestaw pomp od podzespołu realizującego funkcję centrali. Zatem podzespół sterujący podlega odrębnej ocenie. To materiał objaśniający, nie osobny przepis ani rozstrzygnięcie dotyczące każdego BESS. [3]
To nie jedna obowiązkowa droga dla wszystkich szaf. Najpierw rozpoznajemy wyrób wewnątrz zestawu,potem właściwe dla niego dokumenty.
„Wszystko jest certyfikowane”. Co to znaczy?
Dostawca pokazuje segregator: „Wszystko jest certyfikowane”. Projektant prosi o „papiery CNBOP”. Rozdzielmy trzy sprawy: dokumenty wyrobu, dopuszczenie określonych wyrobów do użytkowania oraz projekt i sprawdzenie działania instalacji.
Jeżeli oceniany element jest wyrobem budowlanym, właściwą drogę wprowadzenia do obrotu i zastosowania ustalamy z uwzględnieniem art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1213). Nie należy pomijać drogi europejskiej ani zasad wzajemnego uznawania i z góry żądać krajowej oceny technicznej od każdego dostawcy. [4]
W krajowej drodze deklarowania znaczenie ma grupa 10 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 873). Grupie „Stałe urządzenia przeciwpożarowe” przypisano krajowy system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 1. Obejmuje on udział jednostki certyfikującej wyrób, nie
tylko samodzielne oświadczenie producenta. [5]
Najpierw trzeba jednak potwierdzić, że konkretny wyrób i jego zamierzone zastosowanie mieszczą się w tej grupie. Definicja urządzenia przeciwpożarowego i grupa 10 nie są pojęciami zamiennymi.
Z pierwszej nie wolno automatycznie wyprowadzać przynależności do drugiej. [1] [5]
Krajowa ocena techniczna nie jest też krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych. Rozróżnienie podstawy technicznej, dokumentów i zadań oceny wynika z § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Sprawdźmy więc zawartość segregatora, nie samo zapewnienie o certyfikacji. [5]
W drodze europejskiej trzeba uwzględnić okres przejściowy. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 305/2011 nie zastąpiło jednocześnie wszystkich wcześniejszych podstaw oceny. Przejście odbywa się etapami; właściwą specyfikację i dokumenty ustala się dla danego wyrobu.[6]
Świadectwo dopuszczenia to odrębne pytanie
Podstawą świadectwa dopuszczenia jest art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie
przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 188, z późn. zm.). Obowiązek ocenia się łącznie z wykazem wyrobów, a nie wyprowadza wyłącznie z ogólnej nazwy „urządzenie przeciwpożarowe”. [7]
Konkretne kategorie wskazuje załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. Nr 143, poz. 1002, z późn. zm.). W pozycji 12.1 wymieniono centrale sterujące urządzeniami przeciwpożarowymi, a w pozycji 12.2 — zasilacze urządzeń przeciwpożarowych. [8]
Wróćmy do szafy. Jeżeli rozpoznany wyrób mieści się we właściwej kategorii i spełnione są ustawowe przesłanki dopuszczenia, nie wystarczy odpowiedzieć, że projektant mógł z niego zrezygnować. Brak obowiązku zamontowania danego systemu nie uchyla wymagań dotyczących wyrobu, który zdecydowano się zastosować. [7] [8]
Nie wszystko, czego użyje strażak, wymaga świadectwa. Rozstrzygają funkcja wyrobu i przesłanki prawne. Ocena właściwości wyrobu budowlanego i dopuszczenie do użytkowania to odrębne zagadnienia, które mogą dotyczyć tego samego urządzenia. [4] [7] [8]
„Zrobiliśmy tylko jedną sztukę”
To poważny kontrargument. Prawo przewiduje jednostkowe zastosowanie i nie należy z góry uznawać tej drogi za próbę obejścia wymagań.
Art. 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych wymaga indywidualnej dokumentacji technicznej sporządzonej przez projektanta obiektu lub z nim uzgodnionej oraz oświadczenia producenta o zgodności wyrobu z dokumentacją i przepisami. Dokumentacja ma określać m.in. projektowane właściwości użytkowe i warunki zastosowania. [4]
Nie jest to jednak możliwość dostępna bez ograniczeń. Wyłączone są wyroby objęte art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, czyli objęte właściwą normą zharmonizowaną lub zgodne z wydaną dla nich europejską oceną techniczną. Trzeba przy tym uwzględnić właściwe przepisy przejściowe. [4] [6]
„Zrobiliśmy jedną szafę, więc nie potrzebujemy dokumentów” — to nie to samo co: „Przyjęliśmy jednostkowe zastosowanie. Oto dokumentacja, właściwości, warunki zastosowania i oświadczenie producenta”.
Jeżeli przesłanki ustawowe są spełnione, nie powinniśmy żądać dokumentów właściwych dla innej drogi tylko dlatego, że jesteśmy do niej przyzwyczajeni. Jednostkowe zastosowanie jest rzeczywistą drogą prawną, ale nie jest synonimem braku wymagań. [4]
Nie zwalnia też automatycznie z niezależnego obowiązku dopuszczenia wynikającego z art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Dokumentacja przygotowana na potrzeby jednej drogi prawnej nie zastępuje sama z siebie dokumentów wymaganych w drugiej. [4] [7] [8]
Nie więcej dokumentów. Właściwe dokumenty.
Co oceniamy, do czego to służy i jaką drogę zastosowania przyjęto? Bez tych odpowiedzi liczba dokumentów nie mówi wiele.
Jako rzeczoznawca ds. wyrobów budowlanych nie chcę ani żądać dokumentów niepotrzebnych, ani pomijać wymaganych. Nie proponuję jednakowego wyposażenia wszystkich kontenerów. Chcę sprawdzić wymagania właściwe dla rzeczywistego zastosowania.
Dobrowolna może być decyzja o dodatkowym zabezpieczeniu. Nie może być dowolna odpowiedź na pytanie, co zastosowano i na jakiej podstawie. Pozostanie jeszcze sprawdzenie wspólnego działania elementów. [1] [4] [7]
Trzeci artykuł cyklu: „Strażak naciska przycisk. Kto sprawdził, co stanie się dalej?”
Stan prawny przyjęty w opracowaniu: 4 października 2026 r. Artykuł przedstawia stanowisko autora. Sytuacje projektowe opisane jako wyobrażone służą objaśnieniu problemu; nie są oceną zgodności konkretnej inwestycji.
Źródła i przypisy
Źródła przyporządkowano do tej części cyklu; numeracja jest odrębna dla każdego artykułu. Stan prawny i status orzeczeń zachowano na 4 października 2026 r., zgodnie z opracowaniem źródłowym „Czujka, centrala, gaszenie. Co zmienia kontener z bateriami?”.
[1] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 822, zm.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1716 oraz z 2026 r. poz. 1276). Zakres wykorzystania: § 2 ust. 1 pkt 9 (definicja urządzenia przeciwpożarowego). Tekst jednolity należy czytać łącznie z właściwymi aktami zmieniającymi.
[2] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 września 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2026 r. poz. 1276), obowiązujące od 30 września 2026 r. W opracowaniu źródłowym uwzględniono dodanie oznakowania punktów
schronienia (§ 4 ust. 2 pkt 7) i załącznika nr 1a; wskazano, że zmiana nie obejmuje definicji urządzenia przeciwpożarowego ani § 3, § 6 i § 37. Metryka: ELI; treść aktu w materiale źródłowym: reprodukcja tekstu ogłoszonego w INFORLEX, nie komentarz redakcyjny.
Urzędowa metryka aktu — ELI | Treść aktu — reprodukcja w INFORLEX
[3] A. Banulska, M. Chmiel, E. Sobór, CNBOP-PIB-0015:2022 „System dopuszczeń dla jednostek ochrony przeciwpożarowej”, wyd. 3, październik 2022, część 4.7, s. 19. Pytania o rozdzielnicę sterującą pompami oraz podzespół realizujący funkcję centrali. Na s. 11 autorzy zastrzegają, że opinie Instytutu nie stanowią oficjalnej wykładni prawa ani podstawy rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych.
[4] Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1213), art. 5 ust. 1–3 i art. 10 ust. 1–3. Jednostkowe zastosowanie wymaga sprawdzenia przesłanek, wyłączenia z art. 5 ust. 1 i właściwych przepisów przejściowych; nie jest ogólnym zwolnieniem dla każdego wyrobu wykonanego na zamówienie.
[5] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania
właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 873): § 3; § 4, w szczególności ust. 3; załącznik nr 1, grupa 10, s. 13–15 pliku PDF. Źródło krajowego systemu 1 oraz rozróżnienia podstawy technicznej i certyfikatu.
[6] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (Dz.U. UE L, 2024/3110, 18.12.2024), zwłaszcza art. 94–96. Pomocniczo: Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Zmiana przepisów dotyczących zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych”, 8 stycznia 2026 r.; Instytut Techniki Budowlanej, „CPR-2024”. Rozróżniono wejście w życie i rozpoczęcie stosowania oraz etapowy charakter przejścia.
Akt Unii Europejskiej — EUR-Lex I Objaśnienie GUNB I Informacje ITB
[7] Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 188, zm.: Dz.U. z 2026 r. poz. 815), art. 7, w szczególności ust. 1, 2 i 14. Tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 7 lipca 2026 r. wskazany w opracowaniu źródłowym.
Tekst ujednolicony — ELI, PDF
[8] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. Nr 143, poz. 1002, zm.: Dz.U. z 2010 r. Nr 85, poz. 553 oraz z 2018 r. poz. 984), załącznik, pozycje 12.1 i 12.2. Wykaz nadano w brzmieniu określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania. Zmiana z 2018 r. dotyczy części 1.6 załącznika.
Akt podstawowy — ELI | Zmiana i wykaz z 2010 r. — ELI, PDF | Zmiana z 2018 r. — ELI
Jarosław Wiche
