W praktyce budowlanej ocena poprawności montażu drzwi antywłamaniowych bardzo często sprowadza się do sprawdzenia liczby kotew lub rodzaju zastosowanych łączników. Takie podejście jest jednak niewystarczające.
O skuteczności zamocowania decyduje przede wszystkim prawidłowy przepływ sił pomiędzy skrzydłem drzwiowym, ościeżnicą, elementami mocującymi i konstrukcją ściany. Montując takie drzwi trzeba kierować się następującymi dwiema zasadami. Są to uniwersalne zasady, o których przede wszystkim powinni pamiętać konstruktorzy drzwi. To właśnie od konstruktorów bowiem zależy, gdzie umieszczone zostaną otwory dla kotew oraz jaki rodzaj kotew będzie dobrany w zależności od rodzaju muru. A teraz nieco szerzej omówię te zasady.
1. Punkty mocowania ościeżnicy do muru muszą znajdować się w miejscach przekazywania obciążeń.
Punkty mocowania ościeżnicy do muru powinny być zlokalizowane przede wszystkim w miejscach, w których obciążenia ze skrzydła drzwiowego są przekazywane na ościeżnicę.
Dotyczy to w szczególności:
- stref zawiasów,
- punktów ryglowania zamków,
- gniazd bolców przeciwwyważeniowych,
- innych miejsc koncentracji obciążeń.
Nie jest prawidłowym rozwiązaniem równomierne rozmieszczenie kotew wyłącznie według podziałki geometrycznej. Rozmieszczenie mocowań powinno wynikać z analizy miejsc powstawania sił.
Strefa zawiasów
Najbardziej obciążoną częścią konstrukcji jest pionowa część ościeżnicy, do której zamocowane są zawiasy.
Ciężar skrzydła powoduje powstanie momentu obrotowego, który wywołuje:
- w rejonie górnego zawiasu siły odrywające ościeżnicę od muru,
- w rejonie dolnego zawiasu siły dociskające ościeżnicę do muru.
W praktyce oznacza to, że mocowanie znajdujące się bezpośrednio przy górnym zawiasie ma znacznie większe znaczenie konstrukcyjne niż mocowanie oddalone od niego o kilkadziesiąt centymetrów.
Podczas prób wyważenia drzwi siły te dodatkowo wzrastają, dlatego strefa górnego zawiasu jest jednym z najbardziej krytycznych miejsc całego połączenia drzwi z budynkiem.
2. Ościeżnica nie przenosi obciążeń – obciążenia przenoszą kotwy
Drugim powszechnym błędem jest traktowanie ościeżnicy jako elementu konstrukcyjnego odpowiedzialnego za przenoszenie obciążeń na mur.
W rzeczywistości podstawowym zadaniem ościeżnicy jest:
- utrzymanie geometrii otworu,
- zamocowanie zawiasów i zamków,
- zapewnienie współpracy skrzydła z murem,
- uszczelnienie szczeliny pomiędzy skrzydłem a ścianą.
Natomiast funkcję konstrukcyjnego połączenia drzwi z budynkiem realizują kotwy, śruby lub inne elementy mocujące.
To właśnie one powinny przejmować siły pochodzące od:
- ciężaru skrzydła,
- codziennej eksploatacji,
- zatrzaskiwania drzwi,
- prób wyważenia,
- prób wyrwania ościeżnicy.
Im krótsza jest droga przepływu sił od miejsca ich powstania do punktu zakotwienia, tym skuteczniejsze jest połączenie.
Jeżeli siły muszą być najpierw przenoszone przez długie odcinki profilu ościeżnicy, prowadzi to do zwiększenia odkształceń oraz obniżenia odporności całej konstrukcji.
Wnioski
Prawidłowy montaż drzwi antywłamaniowych nie polega na równomiernym rozmieszczeniu określonej liczby kotew.
Istotą poprawnego rozwiązania jest:
- umieszczenie punktów mocowania w miejscach przekazywania obciążeń ze skrzydła na ościeżnicę,
- zapewnienie bezpośredniego przekazywania tych obciążeń do konstrukcji ściany za pomocą odpowiednio zlokalizowanych kotew.
Można to podsumować następującą zasadą:
SKRZYDŁO -> ZAWIAS -> OŚCIEŻNICA -> KOTWA
Warto zapamiętać: DRZWI WISZĄ NA KOTWACH A NIE NA OŚCIEŻNICY!
3. Nie ma uniwersalnych kotew. Wielkość, rodzaj, długość kotew musi być ściśle dobrana do ciężaru, wielkości drzwi oraz rodzaju muru, w którym te drzwi będą mocowane.
dr inż. Zenon Małkowski
